اگر اهل نگهداری گیاهان خاص باشید، احتمالاً نام **اپیفیلوم فیلاانتوس** را شنیدهاید؛ گیاهی عجیب و در عین حال چشمنواز که وقتی گل میدهد، تقریباً هیچ گیاه آپارتمانی دیگری نمیتواند با آن رقابت کند. این گیاه از خانواده کاکتوسهاست، اما برخلاف تصور رایج، ظاهر آن اصلاً شبیه کاکتوسهای خاردار بیابانی نیست. شاخههای پهن، نرم و آویزان آن بیشتر شبیه برگ هستند و گلهای بزرگ و معطرش در شب باز میشوند؛ تجربهای که بسیاری از علاقهمندان گیاهان آن را فراموشنشدنی توصیف میکنند. کاکتوس ارکیده ای هم یکی دیگر از اسامی رایج این گیاه است.
نامهای دیگر گیاه اپیفیلوم فیلاانتوس
این گیاه در منابع گیاهشناسی و بین علاقهمندان با نامهای مختلفی شناخته میشود، از جمله:
اپیفیلوم فیلاانتوس
کاکتوس ارکیدهای (Orchid Cactus)
کاکتوس شبگل
ملکه شب
کاکتوس برگی
در برخی منابع قدیمیتر ممکن است آن را با نام علمی Phyllocactus phyllanthus نیز ببینید. علت این نامها هم جالب است؛ گلهای بزرگ و ظریف آن شبیه ارکیدهها هستند و اغلب در شب باز شده و معطر هستند، به همین دلیل لقب «ملکه شب» یا «کاکتوس شبگل» گرفته است.
گیاه گلدار اپیفیلوم فیلانتوس
این گیاه در طبیعت کجاها رشد میکند؟
اپیفیلوم فیلاانتوس بومی جنگلهای بارانی آمریکای مرکزی و جنوبی است. در طبیعت، این گیاه روی شاخه درختان رشد میکند و در واقع یک گیاه اپیفیت محسوب میشود؛ یعنی بدون آسیب رساندن به میزبان، از رطوبت هوا، مواد آلی و نور فیلتر شده جنگل تغذیه میکند. همین ویژگی باعث شده که شرایط نگهداری آن با بسیاری از کاکتوسهای بیابانی متفاوت باشد.
ظاهر و ویژگیهای گیاه
این گیاه دارای شاخههای تخت، گوشتی و پهن است که معمولاً به رنگ سبز روشن تا سبز تیره دیده میشوند. این شاخهها در واقع ساقههای تغییر شکل یافته هستند که وظیفه فتوسنتز را انجام میدهند. ویژگیهای ظاهری مهم این گیاه شامل:
– رشد آویزان و آبشاری – ساقههای پهن و بدون خار – طول شاخهها گاهی به ۳۰ تا ۶۰ سانتیمتر میرسد – رشد نسبتاً سریع در شرایط مناسب
به همین دلیل این گیاه برای گلدانهای آویز یا قفسههای بلند بسیار مناسب است.
گلهای اپیفیلوم فیلاانتوس
بیشک مهمترین دلیل محبوبیت این گیاه، گلهای بزرگ و بسیار زیبای آن است.
ویژگیهای گل:
– قطر گلها معمولاً بین ۱۰ تا ۲۰ سانتیمتر – عطر ملایم و دلنشین – باز شدن گلها در شب – دوام گل معمولاً یک تا دو روز
رنگ گلها
گلهای این گونه اغلب در رنگهای زیر دیده میشوند:
– سفید – سفید مایل به کرم – صورتی روشن – صورتی ملایم – گاهی با مرکز زرد یا کرم
البته در هیبریدهای مختلف اپیفیلوم رنگهای بسیار متنوعتری نیز دیده میشود.
زمان گلدهی اپیفیلوم فیلاانتوس
در شرایط مناسب، این گیاه معمولاً در اواخر بهار تا اواسط تابستان گل میدهد. در برخی مناطق گرم یا گلخانهای ممکن است، اواخر بهار، تابستان و گاهی اوایل پاییز گلدهی مشاهده شود. نکته جالب این است که گلها معمولاً در ساعات شب باز میشوند و صبح روز بعد شروع به بسته شدن میکنند. به همین دلیل بسیاری از علاقهمندان گیاهان، شب گلدهی این گیاه را مثل یک رویداد خاص تماشا میکنند.
شرایط نگهداری اپیفیلوم فیلاانتوس
با اینکه این گیاه از خانواده کاکتوسهاست، اما شرایط نگهداری آن بیشتر شبیه گیاهان جنگلی است.
نور: بهترین نور برای این گیاه نور زیاد اما غیرمستقیم، نور فیلتر شده پشت پرده، پنجره شرقی یا غربی و بهترین حالت نور پنجره جنوبی است. نور مستقیم شدید ممکن است باعث سوختگی ساقهها شود. بنابراین باید با یک پرده توری آن را فیلتر کرد.
آبیاری: اپیفیلوم به آبیاری منظم اما کنترل شده نیاز دارد. وقتی سطح خاک خشک شد آبیاری کنید. در بهار و تابستان آبیاری بیشتر و در زمستان کاهش آبیاری را ملاک خود قرار دهید. ماندن آب در خاک میتواند باعث پوسیدگی ریشه شود.
خاک مناسب: خاک باید سبک، متخلخل و با زهکشی بالا باشد. ترکیب پیشنهادی:
– پیت ماس – پرلیت – خاک برگ – مقدار کمی ماسه
این ترکیب شبیه شرایط طبیعی جنگل برای گیاه ایجاد میکند.
دما: دمای ایدهآل برای این گیاه ۱۸ تا ۲۵ درجه سانتیگراد و حداقل دمای قابل تحمل حدود ۱۰ درجه بوده و دمای پایینتر ممکن است به گیاه آسیب بزند.
رطوبت: چون این گیاه از مناطق استوایی میآید، رطوبت متوسط تا بالا را دوست دارد.
بنابراین با اسپری آب روی ساقهها، قرار دادن ظرف آب کنار گیاه و نگهداری در محیط گلخانهای رطوبت را بالا ببرید.
کوددهی: در فصل رشد، ماهی یک بار از کودهای کامل استفاده کنید.
– کود کامل NPK – کود مخصوص گیاهان گلدار – کود با پتاسیم بالاتر برای تحریک گلدهی
در زمستان کوددهی را متوقف کنید.
تکثیر اپیفیلوم فیلاانتوس: یکی از سادهترین روشهای تکثیر این گیاه قلمه ساقه است.
مراحل:
1. یک شاخه سالم را جدا کنید 2. اجازه دهید محل برش ۲ تا ۳ روز خشک شود 3. قلمه را در خاک سبک بکارید 4. خاک را کمی مرطوب نگه دارید
معمولاً بعد از چند هفته ریشهها شکل میگیرند.
مشکلات رایج در نگهداری این گیاه
چند مشکل رایج ممکن است در نگهداری این گیاه دیده شود:
چروک شدن ساقهها معمولاً به دلیل کمبود آب
زرد شدن ساقهها اغلب به علت آبیاری زیاد
گل ندادن گیاه ممکن است به دلیل نور کم، کوددهی نامناسب یا استراحت زمستانی ناکافی باشد.
دلایل زیادی وجود دارد که این گیاه بین علاقهمندان گل و گیاه محبوب شده است:
– گلهای بسیار بزرگ و زیبا – عطر ملایم و دلنشین – رشد آویز و دکوراتیو – تکثیر آسان – مناسب برای خانه و گلخانه
اپیفیلوم فیلاانتوس را میتوان یکی از خاصترین گیاهان آپارتمانی دانست. ترکیب ساقههای آویز، گلهای شبانه و ظاهر متفاوت آن باعث شده این گیاه در مجموعه بسیاری از علاقهمندان گیاهان خاص جای بگیرد. اگر شرایط نور، آبیاری و خاک مناسب را برای آن فراهم کنید، این گیاه میتواند سالها در خانه یا گلخانه شما رشد کند و هر سال با گلهای خیرهکنندهاش شما را شگفتزده کند.